 |
|
|
|
Χτίσθηκε προ αμνημονεύτων χρόνων και βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του μικρού λόφου «Κεφάλα». Ο πληθυσμός του χωριού κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας αποτελούνταν από Τούρκους και Χριστιανούς. Το 1834 είχε 25 χριστιανικές οικογένειες. Το 1881 είχε 164 Χριστιανούς και 65 Τούρκους κάτοικους. Το 1953 το χωριό αριθμεί περίπου 410 κατοίκους. Το έτος 1860 πρώτος ιερέας υπήρξε ο Γεώργιος Παπαγιαννάκης από τη Σύμη.
Ύδρευση και Άρδευση στο χωριό υπήρχε από αρχαιοτάτους χρόνους και μάλιστα με αρκετή απόδοση ύδατος. Η κατασκευή βέβαια ήταν πρωτόγονη με την ύπαρξη ενός «λάκου» από το οποίο έτρεχε το νερό ποτίζοντας τα κοντινά κτήματα σε αυτόν. Οι Τούρκοι κατά το 1850 κατασκεύασαν το πρώτο σιντριβάνι για την προφύλαξη του νερού το οποίο αργότερα εγκαταλείφτηκε. Το έτος 1905 οι κάτοικοι του χωριού με την βοήθεια της κοινότητας και μέσω δημοπρασίας και προσωπικής εργασίας των χωριανών προέβησαν στην επισκευή της πηγής. Το 1933 κατασκευάστηκε (μέσω δημοπρασίας και πάλι) με τη χρηματοδότηση της κοινότητας δύο δεξαμενές χωρητικότητας 150 τόνων περίπου και δύο βρύσες για την ύδρευση των κατοίκων ενώ το πλεονάζων νερό χρησίμευε για την άρδευση. Μετά την κατασκευή των δεξαμενών οι «Πρόκριτοι» του χωριού σε συνεργασία με την κοινότητα προέβησαν στην διανομή του νερού για άρδευση με τον ταυτόχρονο διορισμό «υδρονομεύς» από την κοινότητα. Το 1952 η Γεωργική Υπηρεσία Λασιθίου χορήγησε 120 «σάκκους» τσιμέντου για την κατασκευή οχετών άρδευσης με την αποφυγή έτσι απωλειών μεγάλης ποσότητας νερού.
ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Το έτος 1892 οι κάτοικοι του χωριού προέβησαν στη κατεδάφιση της εκκλησίας που υπήρχε μέχρι τότε και με τη βοήθεια εράνου μεταξύ των κατοίκων και με την προσωπική εργασία αυτών έχτισαν σε νέα θέση μία πολύ μεγαλύτερη από την πρώτη η οποία αποτέλεσε και τον καθεδρικό ναό.
Κατά το έτος 1890 υπό την δημαρχία Ανδρέα Ρεμεδιάκη κατασκευάστηκε νότια του χωριού στη θέση «Κεφάλα» γέφυρα για την εξυπηρέτηση των κατοίκων του χωριού για την Επισκοπή και για τα άλλα άλλα χωριά. Το 1904 κατασκευάστηκε δεύτερη γέφυρα στην περιοχή «Βρισίδι» και για την σύνδεση του χωριού με το παραθαλάσσιο χωριό Παχεία Άμμο (Έδρα της ομώνυμης κοινότητας) και τρίτη γέφυρα στην βόρεια πλευρά του χωριού στην περιοχή «Χαλικιάς».
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΑΜΑΞΩΤΗΣ ΟΔΟΥΣ Το έτος 1915-1916 κατασκευάστηκε «αμαξωτή οδός» για τη σύνδεση του χωριού με την Ιεράπετρα πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας και με την Παχεία Άμμο. Η χάραξη προέβλεπε την διέλευση του δρόμου μέσα από το χωριό της Βασιλικής αλλά δυστυχώς μετά από αντίδραση των «Πρόκριτων» του χωριού δεν τελείωσε διότι θα περνούσε από τα κτήματά τους και με αυτό τον τρόπο θα ζημιωνόταν προσωπικά. Το έτος 1941-1942 ο ιταλικός στρατός κατοχής που διέμενε στη Βασιλική κατασκεύασε δρόμο από τη θέση «Καμαράκι» προς το χωριό για την εξυπηρέτηση των διαφόρων στρατιωτικών αναγκών. Μετά την λήξη της κατοχής και με τις υποδείξεις της διευθύντριας του σχολείου κυρία Κλεάνθη Παπαδάκη επιδιόρθωσαν τον δρόμο που ενώνει το χωριό με την Παχεία Άμμο και έτσι κατέστη δυνατή η επικοινωνία μέσω αυτοκινήτου πλέον (Ιεράπετρα-Βασιλική-Παχεία Άμμος). ΣΕΙΣΜΟΙ Το 1926 σημειώθηκε ένας πολύ ισχυρός σεισμός που έχε ως αποτέλεσμα την κατεδάφιση ορισμένων παλαιών κτηρίων τα οποία ανεγέρθησαν με τη βοήθεια κρατικής ενίσχυσης.
Το 1912 έγινε πλημμύρα η οποία επέφερε μεγάλες καταστροφές κυρίως στην γεωργία ενώ ταυτόχρονα υπήρξαν και ορισμένες κατεδαφίσεις σπιτιών χωρίς όμως ευτυχώς να υπάρξουν ανθρώπινα θύματα. Από τη χρονιά αυτή και μετά παρουσιάστηκε μεγάλη ανομβρία.
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Το έτος 1939 ιδρύθηκε ο Γεωργικός Συνεταιρισμός μέσω του οποίου οι κάτοικοι (μέλη του συνεταιρισμού) προμηθεύονταν λιπάσματα, γίνονταν συγκεντρώσεις προϊόντων, κοινές πωλήσεις, κτλ. Το 1950 άρχισαν οι προκαταρτικές εργασίες για την ανέγερση του ελαιουργείου. Βρέθηκε οικόπεδο (αντί ποσότητας λαδιού για την αγορά αυτού) αλλά μετά από διαφωνία των συνεταίρων ματαιώθηκε προσωρινά η ανέγερσή του. Από το 1952 η Βασιλική έγινε εκλογικό τμήμα στο οποίο και ψήφιζαν οι κάτοικοι του χωριού.
ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΝΕΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Μέχρι το 1950 οι κάτοικοι ασχολούνταν σε μεγάλη κλίμακα στην καλλιέργεια κρεμμυδιών. Στη συνέχεια στράφηκαν στην καλλιέργεια «γεωμήλων», εσπεριδοειδών και σε μικρότερη ποσότητα τη καλλιέργεια ντομάτας.
EΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ Κατά τις παραμονές των εκλογών επισκέφτηκαν το χωριό διάφοροι υποψήφιοι βουλευτές. Επίσης στο χωριό ήλθε «δι’ αρχιερατικήν λειτουργίαν ο Θεοφιλέστατος Ιεράς και Σητείας κ. Θεόφιλος Μαγοκοπάκης» την 29 Μαΐου 1953 εορτή της Αγίας Τριάδος στον καθεδρικό ναό του χωριού Αγία Τριάδα.
ΔΙΑΦΟΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Το χωριό Βασιλική υπήρξε κατά τους χρόνους της κατοχής υπό των ιταλικών και γερμανικών δυνάμεων κέντρο διαφόρων στρατιωτικών μονάδων και αρχών. Υπήρξε η διοίκηση διαφόρων μηχανοκίνητων μονάδων, τανκς, μηχανικού, πεζικού. Λειτουργούσε επίσης πλήρης Στρατιωτικό Νοσοκομείο στο οποίο λειτουργούσε και Ιατρείο στο οποίο οι Ιταλοί γιατροί δέχονταν και πολίτες των γύρω χωριών προσφέροντας τους ιατρικές γνώσεις και υπηρεσίες έναντι μικρής αμοιβής. Αργότερα και με την βοήθεια προσωπικής εργασίας των κατοίκων των γύρω χωριών (αγγαρεία) κατασκευάστηκε μόνιμο κτήριο για τη στέγαση του Νοσοκομείου μεγαλύτερων διαστάσεων από το αρχικό το οποίο όμως δεν πρόφτασαν να το τελειώσουν διότι επήλθε η κατάρρευση της Ιταλίας. Τους Ιταλούς διαδέχτηκαν οι «απαίσιοι» Γερμανοί όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η κ. Παπαδάκη οι οποίοι χρησιμοποίησαν το κτίριο του Νοσοκομείου ως κέντρο των συλληφθέντων πολιτών. Επίσης οι δυνάμεις της γερμανικής κατοχής αμέσως μετά την εγκατάστασή τους στο χωριό κατέλαβαν και κάποια κτήρια όπως την εκκλησία και το σχολείο το οποίο και χρησιμοποίησαν ως αποθήκη καταστρέφοντας από αυτό το δάπεδο του «διδακτηρίου» και μέρος του αρχείου. Στη θέση «Χαλικιά» περιέφραξαν με τοίχο αγρό 3 στρεμμάτων περίπου το οποίο και έκανα στρατιωτικό Νοσοκομείο.
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Στη θέση «Κεφάλι» έγιναν ανασκαφές και βρέθηκαν διάφορα αγγεία Μινωικής εποχής ενώ στη θέση «Σελή» βρέθηκαν διάφορα ευρήματα προμινωικής εποχής μεγάλης αρχαιολογικής αξίας.
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΔΙΔΑΚΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Κατά το έτος 1885 άρχισε η λειτουργία σχολείου κατά αραιά χρονικά διαστήματα στη Βασιλική στεγαζόμενο σε διάφορα οικήματα των κατοίκων. Το 1890 βρέθηκε οίκημα στο περίβολο της εκκλησίας Αγία Τριάδα μικρό «λιθόκτιστον» του οποίου το δάπεδο και η οροφή αποτελούνταν από χώμα. Έκτοτε το σχολείο στεγάζονταν εκεί. Το 1892 οι κάτοικοι κατεδάφισαν την εκκλησία και το οίκημα που στεγάζονταν το σχολείο με σκοπό την ανέγερση μεγαλύτερης εκκλησίας και έτσι το σχολείο λειτουργούσε ξανά στα διάφορα σπίτια των κατοίκων του χωριού. Το έτος 1897 οι κάτοικοι αποφάσισαν την ανέγερση νέου διδακτηρίου. Για το σκοπό αυτό προέβησαν σε έρανο μεταξύ τους και με προσωπική εργασία ξανά έχτισαν το νέο διδακτήριο του οποίο η λειτουργία άρχισε το 1900. «Ποίου τύπου ήτο….Μονοτάξιον» «Προαγωγαί. Προήχθη εις 2τάξιου...» την 22 Σεπτεμβρίου 1952. «Αν υπήρχε ή εκτίσθη……..Εκτίσθη» Το νέο διδακτήριο ήταν ισόγειο, χτισμένο με λίθους του οποίου η στέγη αποτελούνταν από κεραμίδια και το δάπεδο από σανίδια. Η ανέγερση ξεκίνησε το 1897 και έληξε το 1899 για την οποία δαπανήθηκε το ποσό των 1000 δραχμών ύστερα από έρανο των ίδιων των κατοίκων. Η κατάσταση του όπως αναφέρει η κ. Παπαδάκη ήταν: Κτίριο παλαιού τύπου, μικρών διαστάσεων, ανθυγιεινό, με μικρό προαύλιο και γενικώς ακατάλληλο για την χρησιμοποίησή του για διδακτήριο στερούμενο επίσης από βοηθητικούς χώρους και σχολικού κήπου. ΟΙ ΣΥΜΒΑΛΛΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΕΓΕΡΣΓΗ ΤΟ ΔΙΔΑΚΤΗΡΙΟΥ 1. Ανδρέας Ρεμεδιάκης: Δήμαρχος, Κατά μεγάλο μέρος οφειλόταν σε αυτόν η ανέγερση του σχολείου. 2. Κωνσταντίνος Δερμιτζάκης και Γεώργιος Περάκης: Σχολικοί έφοροι 3. Αντώνιος Κοϊνάς και άλλοι τοπικοί παράγοντες. 4. Ηλίας Κωστάκης και Νικόλαος Περάκης: Δωρητές μέρους του οικοπέδου
5.
Γενική Διοίκηση
Κρήτης (1.800
δρχ.), Υπουργείο Παιδείας (2.000 δρχ.), Κοινότητα
ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 1) Γεώργιος Παπαντωνάκης 2) Εμμανουήλ Μουτσάκης 3) Παναγιωτάκης 4) Ανδρέας Ρεμεδιάκης (1893-1899) 5) Γεώργιος Φρατζεσκάκης (1899-1901) 6) Μεραμβελωντάκης (1902-1905) 7) Εμμανουήλ Καραμανωλάκης (1906-1909)
- Όνομα πατρός:
Κωνσταντίνος 8) Κονταξάκης (1909-1913) 9) Μαγδαληνή Νταμπουριατζάκη (1913-1915) 10) Ελπίδα Μεθυμάκη (1915-1917) 11) Ειρήνη Στρατάκη (1917-1920) 12) Εμμανουήλ Καραμανωλάκης Αποσπασμένος (1920-1923) 13) Ελπίδα Μεθυμάκη (1923-1929)
14) Αθηνά Φλουράκη
μόνιμος (1929-1946) 15) Κλεάνθη Παπαδάκη (1947-…)
- Όνομα πατρός:
Νικόλαος
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
||||||||||||||||||||
