ΟΙΚΙΣΜΟΣ

Το μοναστηράκι είναι ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς παραδοσιακούς οικισμούς της Κρήτης. Βρίσκεται στους πρόποδες της Θρυπτής, τη πέμπτη μεγάλη οροσειρά της Κρήτης. Δίπλα στο χωριό δεσπόζει επιβλητικά το Φαράγγι του Χα.

Το χωριό για πολλά χρόνια είχε σχεδόν ερημωθεί. Η παράδοση αναφέρει εξάλλου πως οι κάτοικοι ποτέ δεν πλήθαιναν γιατί αν ερχόταν καινούρια οικογένεια πέθαινε μία από τις παλιές.

Μοναστηράκι.

Οι καπνοδόχοι έχουν επιβιώσει από την αρχαιότητα.

Τα σπίτια στο χωριό είναι όλα πετρόχτιστα. Η πέτρα και το ξύλο κυριαρχούν στις κατασκευές, καθώς είναι υλικά που τα έπαιρναν από το γειτονικό δάσος και τα χρησιμοποιούσαν ελάχιστα, αν όχι καθόλου, επεξεργασμένα. Οι καπνοδόχοι, από σπασμένα πιθάρια, τα δωμάτια και οι λαξεμένοι ογκόλιθοι στα ανοίγματα έχουν επιβιώσει από την αρχαιότητα. Περπατώντας πάνω στα λιθόστρωτα δρομάκια βλέπεις σφραγισμένες πόρτες σπιτιών και  το αστέγαστο πλέον ελαιοτριβείο με τα εγκαταλελειμμένα εργαλεία να θυμίζουν μία άλλη εποχή.

Όμως τα τελευταία χρόνια η στροφή στις παραδόσεις και η επανασύνδεση των ανθρώπων με το φυσικό στοιχείο έκαναν το χωριό να ζωντανέψει και πάλι. Η ανάπτυξη του χωριού είναι σημαντική. Η αρχιτεκτονική των νέων κατοικιών βρίσκεται εν αρμονία με το φυσικό περιβάλλον και δεν έχουν αλλοιωθεί τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά του τόπου. Έτσι το Μοναστηράκι παραμένει ακόμη ένας παραδοσιακός οικισμός στη Κρήτη, όπου η φύση συνδέεται απόλυτα με την ανθρώπινη παρουσία και η συμβίωση τους φαίνεται να λειτουργεί υπέροχα, έτσι ακριβώς όπως θα έπρεπε να είναι!

ΙΣΤΟΡΙΑ

Κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής Ειρήνης (Pax Romana) πολλές Μινωικές τοποθεσίες, εντελώς εγκαταλελειμμένες τους προηγούμενους αιώνες, οικίζονται εκ νέου.  Η περιοχή Παχείας Άμμου- Ιεράπετρας βρίσκεται σε πλήρη εμπορική ακμή. Η γη καλλιεργείται εντατικά, γεγονός που φαίνεται από το Ρωμαϊκό υδραγωγείο στην είσοδο της χαράδρας του Χα, που αξιοποιούσε τις τεράστιες ποσότητες νερού προερχόμενες από τη Θρυπτή.

Την ίδια περίοδο αναπτύσσεται και ο οικισμός στο Μοναστηράκι σε υψόμετρο 180μ, στις παρυφές της Θρυπτής. Η ονομασία προέρχεται από ένα μικρό Μοναστήρι που υπήρχε εκεί από τους πρώτους Χριστιανικούς χρόνους. Κατά την Τουρκοκρατία το Μοναστήρι μετατράπηκε σε τζαμί. Ίχνη του Μοναστηριού δε σώζονται.

Μέσα στο χωριό σήμερα υπάρχουν ίχνη του Ρωμαϊκού και του μεταγενέστερου παλαιοχριστιανικού τείχους, στοιχείο που αποδεικνύει ότι στη περιοχή συνεχίζεται η ζωή και στα Βυζαντινά χρόνια.  Στο Μοναστηράκι υπάρχουν ερείπια του ναού που σύμφωνα με την παράδοση ήταν αφιερωμένος στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένης.

Ερείπια ναού των Αγ. Κων/νου & Ελένης

''Ευχαριστούμε την ομάδα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης του 1ου Λυκείου Ιεράπετρας του έτους 1995- 1996"